Kostka ISO to ujednolicony system złączy elektrycznych dla radioodtwarzaczy samochodowych, który służy do standaryzacji połączeń zasilania i głośników. W radiach Pioneer pełni ona funkcję interfejsu, który za pomocą dedykowanego adaptera (najczęściej 16-pinowego) łączy specyficzne gniazdo radia z instalacją pojazdu. Standard ISO, wprowadzony w latach 90., dzieli połączenia na dwie oddzielne wtyczki: kostkę zasilającą (ISO A) oraz kostkę głośnikową (ISO B). Taka standaryzacja znacząco upraszcza montaż, wymianę oraz diagnostykę urządzeń car audio, eliminując problem niekompatybilnych złączy producenckich.
Standardowe złącze ISO składa się z dwóch fizycznie oddzielnych, 8-pinowych kostek. Pierwsza z nich, kostka zasilająca, odpowiada za dostarczenie napięcia do radioodtwarzacza oraz obsługę sygnałów sterujących. Zawiera przewody do stałego zasilania +12V, zasilania po stacyjce, masy, a także opcjonalne linie do sterowania automatyczną anteną czy przyciemniania podświetlenia. Druga, kostka głośnikowa, jest przeznaczona wyłącznie do przesyłania sygnału audio. Obsługuje ona cztery kanały głośnikowe: lewy przedni, prawy przedni, lewy tylny i prawy tylny.
Większość nowoczesnych radioodtwarzaczy Pioneer nie posiada bezpośrednio wbudowanych gniazd ISO. Zamiast tego wykorzystują one własne, kompaktowe złącze 16-pinowe. Do podłączenia takiego radia do instalacji samochodowej niezbędny jest adapter Pioneer 16-pin do ISO. Ten adapter z jednej strony posiada wtyk pasujący do radia Pioneer, a z drugiej dwie standardowe kostki ISO, które wpina się w odpowiednie gniazda w samochodzie. Taka budowa pozwala zachować uniwersalność standardu ISO, jednocześnie umożliwiając producentowi stosowanie mniejszych, bardziej zintegrowanych złączy w swoich urządzeniach.
Uniwersalny schemat kostki ISO Pioneer 16-pin odnosi się do adaptera, który przekształca 16-pinowe złącze radia na dwie standardowe, 8-pinowe kostki ISO (zasilającą i głośnikową). Ten adapter posiada znormalizowany układ przewodów, gdzie każdy kolor odpowiada za konkretną funkcję, taką jak zasilanie, masa, sterowanie czy sygnał audio dla poszczególnych głośników. Dzięki temu schematowi podłączenie radia Pioneer do większości europejskich samochodów wyposażonych w standardowe złącza ISO jest procesem typu „plug-and-play”. Poniższa tabela przedstawia szczegółowy rozkład pinów i kolorów w typowym adapterze.
| Funkcja | Standardowy kolor przewodu | Pozycja w kostce ISO (Zasilająca A) | Pozycja w kostce ISO (Głośnikowa B) | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Zasilanie stałe +12V (Pamięć) | Żółty | A4 | – | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Zasilanie po stacyjce +12V (ACC) | Czerwony | A7 | – | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa (GND) | Czarny | A8 | – | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Sterowanie anteną/wzmacniaczem | Niebieski | A5 | – | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Reklama |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Podświetlenie (Illumination) | Pomarańczowy | A6 | – | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wyciszenie (Mute) | Brązowy/Żółto-czarny | A2 | – | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Głośnik prawy tylny (+) | Fioletowy | – | B1 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Głośnik prawy tylny (-) | Fioletowo-czarny | – | B2 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Głośnik prawy przedni (+) | Szary | – | B3 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Głośnik prawy przedni (-) | Szaro-czarny | – | B4 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Głośnik lewy przedni (+) | Biały | – | B5 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Głośnik lewy przedni (-) | Biało-czarny | – | B6 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Głośnik lewy tylny (+) | Zielony | – | B7 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Głośnik lewy tylny (-) | Zielono-czarny | – | B8 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Kable zasilające i sterujące w kostce ISO Pioneer zapewniają zasilanie elektryczne oraz obsługę dodatkowych funkcji radia. Każdy kolor przewodu ma precyzyjnie zdefiniowaną rolę, co jest podstawą poprawnego działania urządzenia. Prawidłowe podłączenie tych przewodów decyduje o tym, czy radio będzie się włączać, zapamiętywać ustawienia i poprawnie integrować z elektryką pojazdu.
Oto 5 głównych przewodów zasilających i sterujących oraz ich funkcje:
Za podłączenie głośników w standardzie ISO odpowiada zestaw czterech par kolorowych przewodów, gdzie każda para jest przypisana do jednego kanału audio. Standardowa paleta kolorów obejmuje przewody białe, szare, zielone i fioletowe. Kluczową zasadą jest identyfikacja polaryzacji: przewód w jednolitym kolorze to zawsze biegun dodatni (+), natomiast przewód w tym samym kolorze z czarnym paskiem oznacza biegun ujemny (-). Zachowanie prawidłowej polaryzacji jest niezbędne dla uzyskania poprawnej sceny dźwiękowej i uniknięcia zjawiska przeciwfazy, które osłabia reprodukcję niskich tonów.
Standardowy rozkład kolorów dla poszczególnych kanałów głośnikowych wygląda następująco:
– `+` Biały
– `-` Biało-czarny
– `+` Szary
– `-` Szaro-czarny
– `+` Zielony
– `-` Zielono-czarny
– `+` Fioletowy
– `-` Fioletowo-czarny
Prawidłowe połączenie tych ośmiu przewodów do odpowiednich terminali w głośnikach lub do fabrycznej kostki głośnikowej w samochodzie zapewnia, że dźwięk będzie odtwarzany zgodnie z zamierzeniami. Balans (lewo-prawo) i fader (przód-tył) będą działać poprawnie, a scena stereo będzie precyzyjna.
Schematy kostek w radiach Pioneer różnią się głównie obecnością dodatkowych przewodów sygnałowych w bardziej zaawansowanych seriach multimedialnych. Chociaż podstawowy układ zasilania i wyjść głośnikowych pozostaje w dużej mierze zgodny ze standardem ISO, poszczególne serie urządzeń (DEH, MVH, AVH) posiadają odmienne funkcje, co znajduje odzwierciedlenie w ich okablowaniu. Schematy nie są w 100% uniwersalne. Zawsze należy zweryfikować rozpiskę pinów dla konkretnego modelu, zwłaszcza w przypadku urządzeń produkowanych w różnych latach.
Podstawowe różnice między seriami są następujące:
W modelach multimedialnych Pioneer, głównie z serii AVH i AVIC, występują specjalistyczne przewody sygnałowe, które wykraczają poza standardowy schemat ISO. Te przewody są niezbędne do integracji radia z zaawansowanymi funkcjami pojazdu i zapewnienia bezpieczeństwa podczas jazdy. Ich poprawne podłączenie jest warunkiem pełnej funkcjonalności stacji multimedialnej.
Trzy najważniejsze dodatkowe przewody to:
1. Reverse (sygnał biegu wstecznego): Zazwyczaj fioletowo-biały przewód. Należy go podłączyć do obwodu świateł cofania pojazdu. Gdy kierowca włączy bieg wsteczny, na przewodzie pojawia się napięcie +12V. Radio automatycznie przełącza wtedy obraz na ekranie na widok z podłączonej kamery cofania.
2. Parking Brake (sygnał hamulca ręcznego): Najczęściej jasnozielony przewód. Jest to przewód bezpieczeństwa, który należy podłączyć do obwodu sygnalizującego zaciągnięcie hamulca ręcznego. Jego funkcja polega na odblokowaniu opcji wideo (np. odtwarzania filmów z DVD lub USB) tylko wtedy, gdy pojazd jest unieruchomiony z zaciągniętym hamulcem.
3. Mute (wyciszenie): Zazwyczaj żółto-czarny lub brązowy przewód. Służy do natychmiastowego wyciszenia dźwięku z radia. Najczęściej podłącza się go do zewnętrznych zestawów głośnomówiących. Gdy zestaw wykryje połączenie przychodzące, wysyła sygnał do radia, które automatycznie wycisza muzykę na czas rozmowy telefonicznej.
Model Pioneer AVIC-X1R, jako zaawansowana jednostka nawigacyjna, wykorzystuje specyficzny schemat pinów zasilania oparty na standardzie ISO, jednak z uwagami producenta dotyczącymi potencjalnych różnic w instalacjach samochodowych. Instrukcja obsługi tego modelu podkreśla, że nieprawidłowe podłączenie, zwłaszcza pinu sterowania anteną, może prowadzić do uszkodzenia. Kluczowe jest zweryfikowanie funkcji poszczególnych pinów w kostce pojazdu przed podłączeniem.
Poniższa tabela przedstawia dokładny schemat pinów w kostce zasilającej dla modelu Pioneer AVIC-X1R:
| Pin w kostce ISO | Funkcja w AVIC-X1R | Standardowy kolor przewodu | Uwagi producenta |
|---|---|---|---|
| A4 | Stałe zasilanie +12V (Memory) | Żółty | Podtrzymanie pamięci ustawień i danych nawigacyjnych. |
| A5 | Sterowanie anteną automatyczną | Niebieski | Należy uważać, aby nie podłączyć, jeśli pojazd nie ma automatycznej anteny. |
| A7 | Zasilanie po stacyjce +12V (ACC) | Czerwony | Główny przewód włączający urządzenie. |
| A8 | Masa (GND) | Czarny | Podłączenie do metalowej części karoserii. |
Instrukcja serwisowa modelu AVIC-X1R wyraźnie ostrzega, że pozycje pinów w złączu ISO po stronie pojazdu mogą się różnić. Z tego powodu bezwzględnie zaleca się weryfikację napięć za pomocą multimetru przed ostatecznym podłączeniem radia.
Starsze modele, takie jak Pioneer DEH-P75BT, mogą wykorzystywać inne, specyficzne dla producenta złącza, które nie są bezpośrednio kompatybilne z nowszym standardem 16-pin. W przypadku takich urządzeń, produkowanych przed około 2010 rokiem, schemat podłączenia często odbiega od ujednoliconej wersji stosowanej obecnie. Informacje na temat pinoutu takich złączy są najczęściej dostępne na specjalistycznych forach car audio lub w starych instrukcjach serwisowych. Przed zakupem adaptera należy zawsze wizualnie sprawdzić gniazdo z tyłu radia, aby upewnić się co do jego typu.
Dla modelu DEH-P75BT i podobnych z tego okresu, schemat pinów, choć funkcjonalnie podobny, może mieć inny układ fizyczny. Kluczowe przewody, takie jak stałe zasilanie (żółty), zasilanie po stacyjce (czerwony) i masa (czarny), pełnią te same role. Jednak ich umiejscowienie w niestandardowej kostce wymaga dokładnej weryfikacji. Często w takich przypadkach konieczne jest znalezienie schematu dedykowanego dla konkretnego modelu i ręczne dopasowanie przewodów lub zakup rzadziej spotykanego adaptera. Zawsze należy zachować ostrożność i nie podłączać radia „na kolor” bez potwierdzenia funkcji każdego pinu.
Prawidłowe podłączenie radia Pioneer wymaga wykonania trzech podstawowych czynności: identyfikacji przewodów w instalacji samochodu, bezpiecznego połączenia ich z adapterem ISO radia oraz finalnego testu wszystkich funkcji. Proces ten zapewnia, że urządzenie będzie działało poprawnie, a instalacja elektryczna pojazdu pozostanie bezpieczna. Pominięcie kroku weryfikacji przewodów w aucie jest najczęstszą przyczyną problemów, takich jak utrata pamięci stacji radiowych czy brak zasilania.
Oto instrukcja podłączenia radia krok po kroku:
1. Przygotowanie i identyfikacja przewodów w samochodzie. To najważniejszy etap. Nigdy nie należy zakładać, że kolory kabli w aucie odpowiadają standardowi ISO. Należy użyć multimetru do zweryfikowania, który przewód dostarcza stałe napięcie +12V, który +12V po przekręceniu stacyjki, a który jest masą.
2. Bezpieczne łączenie przewodów. Po zidentyfikowaniu funkcji każdego przewodu w instalacji pojazdu, należy połączyć je z odpowiednimi kablami adaptera Pioneer. Zamiast skręcania przewodów i izolowania ich taśmą, zaleca się użycie profesjonalnych metod. Najlepsze rezultaty daje lutowanie i zabezpieczanie połączeń koszulkami termokurczliwymi. Alternatywą są złączki lub kostki elektryczne.
3. Podłączenie i test działania. Przed wsunięciem radia do kieszeni montażowej, należy podłączyć do niego kostkę i przetestować wszystkie funkcje. Włącz zapłon i sprawdź, czy radio się uruchamia. Zweryfikuj, czy grają wszystkie głośniki (używając funkcji balansu i fadera). Wyłącz zapłon, odczekaj chwilę i włącz go ponownie, aby upewnić się, że radio zapamiętało ostatnio słuchaną stację.
Identyfikacja przewodów w instalacji samochodowej odbywa się za pomocą multimetru lub prostej probówki napięciowej 12V. Ten krok jest niezbędny, ponieważ producenci samochodów, zwłaszcza w starszych modelach lub w pojazdach grupy VAG, często zamieniali miejscami piny w fabrycznej kostce ISO. Weryfikacja zapobiega uszkodzeniu radia i problemom z jego działaniem, takim jak kasowanie pamięci.
Procedura identyfikacji przewodów zasilających za pomocą multimetru:
1. Narzędzia: Przygotuj multimetr i ustaw go na pomiar napięcia stałego (DCV lub V⎓) w zakresie do 20V.
2. Znalezienie stałego zasilania +12V (dla żółtego kabla):
– Upewnij się, że zapłon w samochodzie jest wyłączony, a kluczyk wyjęty ze stacyjki.
– Czarną sondę multimetru przyłóż do metalowej, nielakierowanej części karoserii (pewna masa).
– Czerwoną sondą dotykaj po kolei metalowych styków w kostce zasilającej w aucie.
– Przewód, na którym multimetr wskaże napięcie około 12V, to stałe zasilanie.
3. Znalezienie zasilania +12V po stacyjce (dla czerwonego kabla):
– Pozostaw czarną sondę na masie.
– Przekręć kluczyk w stacyjce do pozycji „ACC” lub „ON”.
– Ponownie sprawdź czerwoną sondą pozostałe piny.
– Przewód, na którym napięcie ~12V pojawiło się dopiero po przekręceniu kluczyka, to zasilanie po stacyjce.
4. Znalezienie masy (dla czarnego kabla):
– Ustaw multimetr na pomiar ciągłości obwodu (symbol diody lub głośnika).
– Jedną sondę nadal trzymaj na pewnej masie (karoseria).
– Drugą sondą dotykaj pozostałych, niezidentyfikowanych pinów.
– Pin, przy którym multimetr wyda sygnał dźwiękowy lub wskaże bardzo niską oporność (bliską 0 Ω), to masa (GND).
Najczęstsze problemy z podłączeniem radia Pioneer wynikają z nieprawidłowego połączenia przewodów zasilających lub słabego styku masy. Usterki takie jak utrata pamięci, brak reakcji na kluczyk lub całkowity brak zasilania są zazwyczaj spowodowane zamienionymi miejscami kablami żółtym i czerwonym lub niewłaściwym podłączeniem czarnego przewodu do karoserii. Diagnostyka tych problemów jest prosta i wymaga podstawowych narzędzi, takich jak multimetr. Prawidłowe zidentyfikowanie i skorygowanie tych połączeń rozwiązuje ponad 90% typowych usterek montażowych.
Radio Pioneer nie trzyma pamięci, ponieważ przewód żółty, odpowiedzialny za stałe zasilanie +12V, został podłączony do obwodu, który traci napięcie po wyłączeniu zapłonu. Ten błąd powoduje, że moduł pamięci radia traci zasilanie za każdym razem, gdy kluczyk jest wyjmowany ze stacyjki. W rezultacie kasowane są wszystkie ustawienia, takie jak zapisane stacje radiowe, preferencje korektora dźwięku czy sparowane urządzenia Bluetooth. Prawidłowe podłączenie wymaga, aby żółty kabel był na stałe połączony z obwodem +12V, a czerwony (ACC) z obwodem, gdzie napięcie pojawia się po przekręceniu kluczyka.
Rozwiązaniem tego problemu jest zamiana miejscami połączeń kabla żółtego i czerwonego. Wiele nowoczesnych adapterów ISO do radii Pioneer jest wyposażonych w specjalne szybkozłączki (konektory) na tych dwóch przewodach. Umożliwiają one szybką i bezinwazyjną zamianę bez potrzeby cięcia i lutowania kabli. Wystarczy rozpiąć konektory i połączyć żółty przewód z wiązki radia z czerwonym z wiązki samochodowej, a czerwony z radia z żółtym z samochodu.
Gdy radio nie włącza się po podłączeniu, należy sprawdzić cztery podstawowe elementy: bezpiecznik z tyłu radia, bezpiecznik w skrzynce pojazdu, połączenie masy oraz obecność napięcia na przewodach zasilających. Te kroki pozwalają systematycznie zdiagnozować przyczynę braku zasilania. Najczęściej problemem jest przepalony bezpiecznik lub niewłaściwie podłączony przewód masowy.
Procedura diagnostyczna składa się z następujących kroków:
1. Sprawdzenie bezpiecznika w radiu: Większość radioodtwarzaczy Pioneer ma własny bezpiecznik, zazwyczaj o wartości 10A lub 15A. Znajduje się on w obudowie urządzenia, tuż przy gnieździe złącza. Należy go wizualnie sprawdzić lub zmierzyć jego ciągłość multimetrem.
2. Sprawdzenie bezpiecznika w samochodzie: Obwód radia jest również chroniony przez bezpiecznik w głównej skrzynce bezpieczników pojazdu. Zazwyczaj jest on oznaczony jako 'Radio’, 'Audio’ lub symbolem nuty.
3. Weryfikacja podłączenia masy (GND): Upewnij się, że czarny przewód jest solidnie przykręcony do czystego, nielakierowanego metalowego punktu karoserii. Słabe połączenie masy jest jedną z najczęstszych przyczyn problemów z zasilaniem.
4. Pomiar napięcia multimetrem: Ustaw multimetr na pomiar napięcia stałego (DC 20V). Sprawdź, czy na żółtym przewodzie jest stałe napięcie +12V (nawet przy wyłączonym zapłonie). Następnie przekręć kluczyk i zweryfikuj, czy na czerwonym przewodzie pojawia się napięcie +12V.
Piny z kostki ISO wyciąga się bezpiecznie używając specjalistycznych narzędzi zwanych wyjmakami do pinów, które wciskają blaszki blokujące konektor w obudowie. Alternatywnie można użyć cienkich, płaskich przedmiotów, takich jak małe śrubokręty zegarmistrzowskie lub rozgięty spinacz biurowy. Kluczowe jest działanie z wyczuciem, aby nie uszkodzić ani metalowego pinu, ani plastikowej obudowy złącza.
Proces bezpiecznego wyjmowania pinów można podzielić na 3 etapy:
1. Przygotowanie narzędzia: Najlepiej użyć dedykowanych kluczy do konektorów. Jeśli ich nie posiadasz, przygotuj dwa cienkie, sztywne narzędzia, na przykład dwa małe śrubokręty płaskie lub odpowiednio uformowane fragmenty spinacza.
2. Zwolnienie zatrzasków: Od frontu kostki (tam, gdzie wchodzi wtyk) wsuń narzędzia po obu stronach pinu, który chcesz wyjąć. Delikatnie wciśnij je do środka. Poczujesz lekki opór – to blaszki zabezpieczające, które należy wcisnąć, aby zwolnić blokadę.
3. Wysunięcie przewodu: Trzymając wciśnięte zatrzaski, drugą ręką delikatnie pociągnij za przewód z tyłu kostki. Pin powinien wysunąć się bez użycia dużej siły. Jeśli stawia opór, oznacza to, że zatrzaski nie zostały w pełni zwolnione.
Dla bezpieczeństwa instalacji elektrycznej radia samochodowego należy zawsze odłączyć ujemną klemę akumulatora przed rozpoczęciem pracy, stosować bezpiecznik o odpowiedniej wartości (10A lub 15A), starannie izolować wszystkie połączenia oraz używać przewodów o odpowiednim przekroju. Przestrzeganie tych zasad chroni sprzęt car audio przed uszkodzeniem, a także zapobiega poważnym awariom pojazdu, w tym ryzyku zwarcia i pożaru.
Poniżej znajduje się 5 zasad bezpiecznego montażu radia samochodowego:
Radio Pioneer zazwyczaj wymaga bezpiecznika o wartości 10A lub 15A, który znajduje się bezpośrednio w obudowie urządzenia, tuż przy gnieździe złącza. Dodatkowo, obwód radia jest chroniony przez osobny bezpiecznik w skrzynce bezpieczników pojazdu. Zawsze używaj bezpiecznika o zalecanej wartości.
Tak, można połączyć czerwony (ACC) i żółty (pamięć) kabel razem do stałego zasilania +12V, aby radio działało bez kluczyka. Należy jednak pamiętać, że urządzenie będzie wtedy pobierać prąd na postoju, co może prowadzić do rozładowania akumulatora w samochodzie.
Niebieski kabel w kostce ISO Pioneer służy również do sterowania zewnętrznym wzmacniaczem mocy (funkcja REMOTE), wysyłając sygnał +12V po włączeniu radia. Jeśli nie posiadasz ani wzmacniacza, ani automatycznej anteny, przewód ten należy starannie zaizolować i pozostawić niepodłączony.
Przewód 'parking brake’ (zazwyczaj jasnozielony) należy podłączyć do obwodu, który jest uziemiony po zaciągnięciu hamulca ręcznego. Jest to funkcja bezpieczeństwa, która pozwala na odtwarzanie wideo tylko wtedy, gdy pojazd jest bezpiecznie unieruchomiony. Omijanie tej blokady jest niezgodne z zaleceniami.
Nie, kostka z nowego radia Pioneer (zazwyczaj 16-pin) najczęściej nie będzie pasować do starszych modeli, które używały innych, specyficznych dla producenta złączy. Starsze urządzenia, produkowane przed ok. 2010 rokiem, wymagają innych, często rzadziej spotykanych adapterów ISO.
Gdy kolory kabli w aucie nie pasują do schematu, należy bezwzględnie zidentyfikować ich funkcje za pomocą multimetru lub probówki napięciowej 12V. Nigdy nie podłączaj radia „na kolor”, ponieważ może to spowodować uszkodzenie sprzętu. Sprawdź, który przewód ma stałe +12V, a który po stacyjce.
Brak komentarzy.